نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری + راهنمای کاربران

پروتکل‌های ایمنی جوش لیزر

تجهیزات حفاظت فردی  (PPE)

• عینک ایمنی یا شیلد محافظ لیزر: حیاتی‌ترین وسیله محافظتی برای چشم‌ها، استفاده از عینک‌های ایمنی مخصوص لیزر است. این عینک‌ها باید متناسب با طول موج لیزر و دارای درجه تیرگی و ضریب محافظتی کافی برای توان دستگاه باشند. اغلب از شیلدهای صورت مخصوص جوشکاری لیزری که دارای فیلتر لیزری هستند نیز استفاده می‌شود. در کاربردهای دستی (مانند جوش لیزری دستی)، توصیه می‌شود علاوه بر شیلد یا کلاه جوشکاری دارای لنز محافظ لیزر، اپراتور حتماً عینک ایمنی لیزری را زیر کلاه خود نیز استفاده کند. این کار به عنوان لایه حفاظت مضاعف انجام می‌شود تا اگر اپراتور برای دید بهتر لحظه‌ای کلاه خود را بالا زد یا نقصی در فیلتر کلاه وجود داشت، همچنان چشم‌ها محافظت شوند.
• لباس کار و دستکش محافظ: اپراتور جوش لیزر باید از لباس‌های کار مخصوص جوشکاری استفاده کند که ترجیحاً از جنس مواد نسوز باشند. پوشیدن دستکش‌های چرمی یا نسوز الزامی است تا از دست‌ها در برابر جرقه‌ها و قطعات داغ محافظت شود. لباس کار باید آستین بلند و یقه بسته داشته باشد تا پوست بدن در معرض نور لیزر یا پاشش مذاب قرار نگیرد؛ همچنین استفاده از پیش‌بند چرمی یا روپوش جوشکاری می‌تواند از بدن در برابر تشعشعات گرمایی و جرقه‌ها محافظت بیشتری به عمل آورد.
• محافظ تنفسی: با اینکه سیستم مکش دود وظیفه حذف بخارات و دودهای حاصل از جوشکاری را بر عهده دارد، گاهی در شرایطی که تهویه کافی نیست، استفاده از ماسک‌ها یا فیلترهای تنفسی ضروری می‌شود. مثلا جوشکاری لیزری فولاد ضد زنگ می‌تواند دود حاوی ترکیبات کروم شش ظرفیتی تولید کند که بسیار خطرناک است. در چنین مواردی، علاوه بر تهویه موضعی، اپراتور باید از ماسک تنفسی مناسب استفاده کند تا خطرات جوشکاری لیزری ناشی از استنشاق دود به حداقل برسد. ماسک باید به‌خوبی روی صورت کیپ شود و فیلترهای آن در دوره‌های منظم تعویض شوند.

مکش دود و تهویه صنعتی

• تهویه موضعی: بهترین روش، استفاده از سیستم مکنده موضعی در نزدیک‌ترین فاصله به منبع دود است. این مکنده‌ها باید دقیقاً در همان نقطه‌ای که پرتوی لیزر به قطعه برخورد می‌کند و دود بلند می‌شود، آن را به دام بیندازند. برای این کار معمولاً از بازوهای مکش قابل تنظیم با دهانه قیفی شکل استفاده می‌شود که در فاصله مناسب بالای محل جوش قرار می‌گیرند. سیستم مکش باید قدرت کافی برای جمع‌آوری ذرات ریز و بخارات سمی را داشته باشد و ترجیحاً سرعت مکش آن به گونه‌ای باشد که دود را قبل از انتشار در محیط به داخل بکشد.
• فیلترهای صنعتی: سیستم‌های تهویه باید مجهز به فیلترهای چندمرحله‌ای برای تصفیه هوای مکیده شده باشند. ابتدا فیلترهای پیش‌گیر (Pre-filter) ذرات درشت و جرقه‌ها را می‌گیرند، سپس فیلترهای ذرات (مانند فیلتر HEPA) ذرات ریز میکرونی فلزات اکسیدی را جذب می‌کنند و در نهایت فیلترهای شیمیایی (مثل کربن فعال) بخارات و گازهای سمی را جذب می‌کنند. هوای خروجی از دستگاه مکش پس از عبور از این فیلترها باید تا حد ممکن تمیز باشد تا به محیط خارج تخلیه شود. تعویض دوره‌ای فیلترها نیز بسیار مهم است؛ زیرا فیلتر اشباع‌شده کارایی خود را از دست می‌دهد. بنا به توصیه سازنده فیلتر یا بر اساس افت فشار در سیستم، فیلترها باید تمیز یا تعویض شوند.
• تخلیه هوای آلوده: برخی سیستم‌ها ممکن است به جای گردش مجدد هوا در محیط، هوای مکیده شده را به بیرون ساختمان تخلیه کنند (پس از فیلتر شدن). در این صورت باید به مقررات زیست‌محیطی و ایمنی کار توجه داشت تا خروجی دود در ارتفاع و مکان مناسب رها شود. اگر تخلیه مستقیم بیرون ممکن نباشد، استفاده از تهویه موضعی قابل حمل با فیلترهای داخلی راه‌حل است.
• جریان هوای عمومی: علاوه بر مکنده موضعی، وجود تهویه عمومی در کارگاه مهم است. سیستم تهویه سراسری باید قادر به تبادل هوای تازه با هوای داخل باشد تا غلظت هرگونه آلاینده باقی‌مانده زیر حد مجاز نگه داشته شود. استانداردهای بین‌المللی (مانند OSHA) الزام می‌کنند که غلظت آلاینده‌های هوا در محیط کار از حدود مجاز بالاتر نرود. برای مثال، بخارات فلزی مانند روی، مس، نیکل یا کروم هرکدام حد مجاز مواجهه شغلی دارند و تهویه باید به گونه‌ای باشد که این حدود رعایت شود.
• حفاظت از تجهیزات با تهویه: وجود مکش دود صرفاً برای حفاظت از افراد نیست، بلکه برای خود دستگاه لیزر نیز مفید است. ذرات معلق فلزی می‌توانند بر روی لنزها و آینه‌های دستگاه بنشینند و به مرور باعث کاهش کیفیت پرتوی لیزر یا آسیب به اپتیک شوند. با مکیده شدن دود در لحظه تولید، احتمال نشستن این ذرات روی بخش‌های حساس کم می‌شود. همچنین بسیاری از لیزرهای توان بالا دارای حسگرهای دود یا سیستم بازخورد داخل هد هستند که اگر تجمع دود زیاد باشد، ممکن است تریپ کنند یا توان را کاهش دهند. تهویه مناسب مانع چنین اخلال‌هایی در کار دستگاه می‌شود.
• استفاده از ماسک در کنار تهویه: همان‌طور که اشاره شد، اگرچه تهویه صنعتی اولویت نخست است، اما در برخی موارد استفاده مکمل از ماسک‌های تنفسی ضروری است. مثلاً در جوش لیزری آلیاژهایی که عناصر سمی (سرب، بریلیم، کادمیوم و غیره) دارند، یک اشتباه یا ضعف لحظه‌ای در مکش می‌تواند فرد را در معرض این بخارات قرار دهد؛ بنابراین داشتن یک ماسک تنفسی آماده برای اپراتور، به‌خصوص هنگام جوشکاری مواد ناشناخته یا بسیار سمی، عاقلانه است.

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری

خطر – هشدار – توجه

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری: شرایط محیط کار

• دمای محیط کار باید صفر تا 35 درجه سانتیگراد و رطوبت باید کمتر از 85 درصد باشد. محیط کار باید عاری از تغییرات شدید دما باشد. برخی شرایط محیطی عمر دستگاه را کوتاه می‌کنند که عبارت‌اند از: مکان‌هایی پر از زباله، گردوغبار و روغن زیاد، مکان‌هایی با ارتعاشات و تکان‌های زیاد، مکان، مکان‌هایی نزدیک به منابع تداخل فرکانس بالا، مکان‌هایی که اغلب متراکم می‌شود و نیز مکان‌هایی با غلظت بالای CO2 ،NOX و SOX.
• هنگامی که دمای محیط به زیر صفر درجه سانتیگراد می‌رسد، ممکن است آب موجود در دستگاه یخ‌زده و دستگاه آسیب ببیند.
• اگر دمای محیط به‌شدت تغییر کند، بر روی لنز نوری میعان ایجاد می‌شود و لکه‌های مه پدیدار می‌شوند. جلوگیری از تغییرات شدید دما در محیط کار ضروری است. اگر اجتناب از آن دشوار است، لطفا قبل از استفاده از دستگاه اطمینان حاصل کنید که هیچ‌گونه میعانی در دستگاه وجود ندارد.

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری چیست؟

اقدامات احتیاطی

	این دستگاه متعلق به محصولات لیزری کلاس 4 است و پرتوی که از لیزر ساطع می‌شود یا پرتوی که توسط لنز منعکس شده و منتشر می‌شود ممکن است باعث آسیب به بدن انسان شود. پرسنل حاضر باید به حفاظت از خود و پیشگیری از آتش‌سوزی توجه کنند. نگاه مستقیم به لیزر و قراردادن هر قسمت از بدن در معرض لیزر اکیدا ممنوع است.
	لوله سیم‌پیچ در مشعل جوش دستی حاوی فیبر است؛ بنابراین لوله باید در حالت طبیعی قرار گیرد و پیچاندن یا خم کردن لوله ممنوع است. در غیر این صورت، قطر سیم‌پیچ بسیار کوچک خواهد شد و منجر به آسیب رساندن به فیبر می‌شود.
	افراد غیرحرفه‌ای اکیدا از جدا کردن، تعمیر یا تنظیم این دستگاه توسط خودداری کنند. در صورت وقوع برق‌گرفتگی یا آتش‌سوزی ناشی از دلایل فوق، شرکت هیچ مسئولیتی در این قبال ندارد. اپراتورها باید از نظر دانش ایمنی و فرایند تولید مورد آموزش ببینند. لطفا هیچ عملیات دیگری به غیر از موارد ذکر شده در راهنمای کاربران دستگاه جوش لیزری انجام ندهید.
	افرادی که از پیس میکر (دستگاه تنظیم‌کننده ضربان قلب) استفاده می‌کنند نباید با دستگاه کار کنند. در حین کار با دستگاه جوش، یک میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود که بر عملکرد طبیعی پیس میکر تاثیر می‌گذارد.

نکات ایمنی جوش لیزری: دستورالعمل‌های ایمنی برای لیزر

نکات ایمنی جوش لیزری: دستورالعمل‌های ایمنی برای برق

قطع شدن سیم اتصال به زمین، می‌تواند باعث شارژ شدن محفظه بیرونی تجهیزات شود که می‌تواند منجر به آسیب به اپراتور شود.

سیم‌کشی معیوب یا ولتاژ نادرست منبع تغذیه باعث ایجاد آسیب جبران‌ناپذیری به لیزر می‌شود.

نکات ایمنی جوش لیزری: دستورالعمل‌های ایمنی برای پیشگیری از آتش‌سوزی

• انبارکردن مواد قابل اشتعال و منفجره و همین‌طور زباله در اطراف دستگاه اکیدا ممنوع است. جرقه در طول فرایند جوشکاری می‌تواند این مواد و زباله‌ها را آتش بزند.
• انبارکردن مواد قابل اشتعال و مواد منفجره در مسیر لیزر یا مکان‌هایی که پرتوهای لیزر ممکن است به آن‌ها تابیده شود اکیدا ممنوع است. زیرا اگر پرتوهای لیزر به آن‌ها تابیده شود ممکن است بسوزند یا منفجر شوند.
• در حین جوشکاری، پوشاندن دستگاه با پتو، لباس و غیره به‌منظور جلوگیری از آتش‌سوزی ناشی از حرارت ایجاد شده توسط دستگاه. اکیدا ممنوع است.

برای اطلاع از کاربرد دستگاه جوش لیزری روی لینک کلیک کنید.

نکات ایمنی جوش لیزری: نصب و راه‌اندازی

نکات ایمنی جوش لیزری: اقدامات احتیاطی قبل از راه‌اندازی

• بسته را باز کنید. بررسی کنید و مطمئن شوید که دستگاه هیچ آسیبی ندیده است. بررسی کنید و مطمئن شوید که تمام قطعات کامل و بدون آسیب‌دیدگی هستند.
• سیم برق خارجی و سنجشگر نیتروژن را برای اتصال برق آماده کنید.

مراحل نصب

• اتصال برق و گاز

• اضافه‌کردن آب

مراحل استفاده

1. سوئیچ مدارشکن (قطع‌کننده مدار) واقع در پشت دستگاه را روشن کنید. وضعیت تغذیه در شکل 6، در زیر نشان داده شده است.

   

2. همان‌طور که در شکل 7 نشان داده شده است، دکمه اضطراری را در وضعیت باز شده قرار دهید. سوئیچ کلید را به سمت راست در موقعیت «روشن» قرار دهید. پنل جلوی سری دستگاه، از چپ به راست شامل پنل عملیات، سوئیچ کلیدی، نشانگر قرمز رنگ روشن/خاموش، نشانگر زرد رنگ آماده‌سازی، نشانگر سبز لیزر و دکمه توقف اضطراری است. سپس با روشن شدن دستگاه، نشانگر آن نیز روشن می‌شود.

1. همان‌طور که در شکل 8 نشان داده شده است، دکمه اضطراری منبع لیزر را باز کنید. سوئیچ کلیدی را به سمت چپ در موقعیت “REM” قرار دهید. سپس منبع لیزر روشن می‌شود.

   

2. هم‌زمان پنل عملیاتی وارد حالت خودآزمایی سیستم می‌شود، رابط در شکل 9 نشان داده شده است و سپس سیستم وارد رابط نشان داده شده در شکل 10 می‌شود.

1. • مود (حالت): 32 حالت از 0 تا 31 موجود است. در هر مود، دو مود انتشار لیزر وجود دارد، PWM برای کنترل مدوله شده و CW برای انتشار مداوم
   • PWM: فرکانس مدولاسیون باید 1 تا 20000 هرتز و نسبت وظیفه 1 تا 99 تنظیم شود. با این حال، حالت انتشار CW به طور کلی پذیرفته شده است
   • توان لیزر: این پارامتر برای تنظیم توان لیزر خروجی تنظیم شده است و درصد 10 تا 100 به معنی V 1 تا 10 است
   • منبع تغذیه لیزر (ولتاژ بالا): روی این پارامتر کلیک کرده و روی «روشن» تنظیم کنید، نشانگر زرد رنگ Praparation روشن می‌شود و منبع لیزر آماده انتشار لیزر است. پس از روشن شدن برق لیزر، نگه‌داشتن نازل به سمت مواد قابل اشتعال، بدن و چشم انسان اکیدا ممنوع است. برای مطالعه مقاله نازل دستگاه جوش لیزری چیست روی لینک مقاله کلیک کنید.
   • چراغ راهنما (چراغ قرمز): کلیک کنید و این پارامتر را روی “ON” تنظیم کنید، سپس چراغ قرمز روشن می‌شود
   • سوئیچ دمیدن: برای روشن یا خاموش‌کردن عملکرد دمیدن استفاده می‌شود
   • 出光吹气: برای تنظیم زمان دمیدن قبل از انتشار لیزر استفاده می‌شود. (برای این دستگاه، آن را روی 3/0 تنظیم کنید)
   • 关光出气: برای تنظیم زمان دمیدن بعد از خاموش شدن لیزر استفاده می‌شود. (برای این دستگاه، آن را روی 3/0 تنظیم کنید)
   • سوئیچ چرخشی: هنگامی که این پارامتر روی “ON” تنظیم می‌شود، نوک تفنگی جوش با سرعت کم شروع به چرخش می‌کند و زمانی که لیزر منتشر می‌شود با سرعت تنظیم شده نوسان می‌کند. هنگامی که این پارامتر روی “OFF” تنظیم می‌شود، نوک تفنگی جوش نمی‌چرخد
   • نرخ نوسان: برای تنظیم میزان نوسان در زمان انتشار لیزر از تفنگی جوش استفاده می‌شود. وقتی هیچ لیزری منتشر نمی‌شود، تفنگی جوشکاری با سرعت تعیین شده نوسان نمی‌کند. حداکثر مقدار مجاز این پارامتر 100 است.جوشکاری قوس الکتریکی چیست؟
   • 控制方式: Exte به این معنی است که تفنگی جوش دستی، انتشار لیزر را کنترل می‌کند
   • همان‌طور که در شکل 11 نشان داده شده است، 切换界面 را فشار دهید تا وارد رابط ایرادات ثبت شده، بشوید.

بیشتر بخوانید: دستگاه جوش تفنگی چیست؟

1. پس از روشن شدن نشانگر زرد رنگ Preparation، سری جوش شروع به انتشار لیزر می‌کند. لطفا همان‌طور که در شکل 12 در زیر نشان داده شده است، موقعیت نازل را در موقعیتی با قوی‌ترین لیزر تنظیم کنید.

1. نازل‌ها برای فرایندهای مختلف جوشکاری لب‌به‌لب، مادگی گوشه، نری زاویه، جوش خیاطی است.

مزایای دستگاه جوش لیزری چیست؟

نکات ایمنی جوش لیزری:‌ تعمیر و نگهداری

نگهداری و سرویس منظم دستگاه جوش لیزری نقش حیاتی در افزایش عمر مفید و تضمین عملکرد پایدار آن دارد. در این مقاله، راهنمای جامع تعمیر و نگهداری دستگاه جوش لیزری ارائه شده و اهمیت اقدامات دوره‌ای برای جلوگیری از خرابی‌های پرهزینه و افت کیفیت جوش توضیح داده شده است. نگهداری صحیح شامل تدوین برنامه سرویس منظم (روزانه تا سالانه)، تمیزکاری و بازرسی بخش‌های کلیدی مثل لنزها، آینه‌ها، منبع لیزر، سیستم خنک‌کننده (چیلر)، نازل گاز و بخش‌های الکتریکی است. همچنین رعایت نکات ایمنی، آموزش اپراتورها و مستندسازی وظایف سرویس، به حفظ عملکرد بهتر دستگاه و جلوگیری از خطرات ناشی از اشعه لیزر کمک می‌کند.

اقدامات عملی مانند بررسی سطح آب چیلر، تمیز کردن لنزها و فیلترها، چک کردن اتصالات گاز و برق، و ثبت تاریخچه نگهداری، از جمله مواردی هستند که در بازه‌های زمانی مختلف باید انجام شوند تا کیفیت جوش و کارایی تجهیزات در سطح مطلوب حفظ شود. مقاله به این نکته اشاره دارد که قطعات مصرفی مثل لنز محافظ و نازل نیز نیازمند تعویض یا سرویس دوره‌ای هستند، و توجه به این موارد می‌تواند هزینه‌های تعمیرات را کاهش دهد و عمر دستگاه را افزایش دهد.

تمیزکاری

تجزیه‌وتحلیل خرابی و عیب‌یابی

• هنگامی که هیچ لیزری منتشر نمی‌شود، لطفا خط ایمنی و سوئیچ مشعل جوشکاری را از نظر اتصال بررسی کنید. بررسی کنید که آیا زنگ هشدار منبع لیزر کار می‌کند و اینکه آیا منبع لیزر روشن شده است یا خیر. بررسی کنید که آیا زنگ هشدار چیلر کار می‌کند و آیا چیلر روشن شده است یا خیر.
• وقتی انرژی لیزر ناکافی است، بررسی کنید که آیا لنز محافظ آسیب‌دیده است، آیا پارامتر لیزر خیلی کوچک تنظیم شده است و آیا فوکوس لیزر روی محصولی که قرار است جوش داده شود، درست تنظیم شده است یا خیر.
• هنگامی که دمیدن وجود ندارد، لطفا فشار سیلندر، صفحه‌نمایش و سوئیچ دمیدن را بررسی کنید.

برای مطالعه مقاله دستگاه جوش بدون الکترود چیست روی لینک کلیک کنید.

سایر خطاها و عیب‌یابی آن‌ها

بیشتر بدانید: چه متریالی را میتوان با دستگاه جوش لیزر جوش داد؟

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری: جابه‌جایی، حمل‌ونقل و انبار

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری: روش‌ها و اقدامات احتیاطی برای جابه‌جایی و حمل‌ونقل

• کج کردن یا برعکس کردن دستگاه در حین حمل‌ونقل اکیداً ممنوع است.

• مسیر نوری لیزر ممکن است در حین حمل‌ونقل تحت تأثیر قرار گیرد؛ بنابراین اتصال سیم‌ها و اجزای الکتریکی قبل از استفاده از دستگاه باید مجدداً بررسی شود.

• در صورتی که دستگاه برای مدت طولانی مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، لطفاً تمامی لوازم الکتریکی خارجی دستگاه را جدا کرده و تمام قطعات را تمیز نگه دارید.

• برای حمل‌ونقل دستگاه به مسافت‌های طولانی، استفاده از وانت یا هرگونه وسیله نقلیه روباز مجاز نیست. دستگاه نباید در فضای باز انبارش شود. همچنین حمل دستگاه در کنار مواد قابل اشتعال، انفجاری یا خورنده ممنوع است.

• دستگاه جوش لیزری (Laser Beam Welding) باید در برابر باران، برف، سایر مایعات و آسیب‌های مکانیکی به‌طور کامل محافظت شود.

نکات ایمنی دستگاه جوش لیزری: روش‌ها و اقدامات احتیاطی برای انبار

• دستگاه باید در جعبه بسته‌بندی اصلی خود انبارش شود. دمای محیط انبارش باید بین ۰ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد و رطوبت نسبی محیط بین ۴۵ تا ۸۰ درصد باشد.

• انبارش دستگاه در مجاورت گازهای مضر، مواد منفجره، قابل اشتعال یا مواد خورنده مجاز نیست.

• محل انبارش باید عاری از ارتعاشات مکانیکی شدید، شوک و میدان‌های مغناطیسی قوی باشد.

• جعبه بسته‌بندی دستگاه باید حداقل ۲۰ سانتی‌متر از سطح زمین فاصله داشته باشد. در صورتی که فراهم کردن این شرایط امکان‌پذیر نباشد، مدت زمان انبارش در این وضعیت نباید بیش از سه ماه باشد.